lubricatie

Lubricatie is het proces waarbij wrijving tussen twee bewegende oppervlakken wordt verminderd door een smeermiddel, vaak een olie of vet. Het doel is het verminderen van frictie en slijtage, het afvoeren van warmte, bescherming tegen corrosie en vervuiling, en het afdichten tegen stof en vocht.

Een smeermiddel vormt een film tussen gladde oppervlakken. In ideale omstandigheden kan een volledig filmend (hydrodynamisch) of elastohydrodynamisch film ontstaan, zodat de oppervlakken niet direct in contact komen. Bij hogere druk of snelheid kunnen aanvullende mechanismen optreden, zoals boundary lubrication waarbij additieven een beschermende laag vormen. Naast smering voert olie of vet ook afkoeling en verwijdert vuil.

Typen smeeringsmiddelen: minerale oliën, synthetische oliën, semi-synthetische oliën en vetten. Vetten bestaan uit olie met een verdikker. Voor speciale omstandigheden zijn droge smeermiddelen zoals grafiet of teflon en solide smeermiddelen mogelijk. Additieven verbeteren oxidatiestabiliteit, anti-slijtage, anti-schuim en demping.

Selectie en onderhoud: de keuze van viscositeit en type smeermiddel hangt af van belasting, snelheid, temperatuur en materiaalcompatibiliteit. Veel voorkomende richtlijnen zijn de ISO- en ASTM-waarden voor viscositeit. Periodieke inspectie, olieanalyse en vervanging voorkomen uitval en verhoogde onderhoudskosten. Correcte smering kan de onderhoudsintervallen verlengen en energieverliezen beperken.

Milieu en veiligheid: smeermiddelen kunnen schadelijk zijn voor het milieu en gezondheid; voorkeur gaat uit naar biogebaseerde of milieuvriendelijke producten en veilige opslag. Bij afval en lekkages gelden de relevante regelgeving en procedures.