kleurenweakheid

Kleurenweakheid is een visuele aandoening waarbij het onderscheid tussen bepaalde kleuren beperkt is. In tegenstelling tot volledige kleurenblindheid zien mensen met kleurenweakheid nog wel kleuren, maar sommige tinten worden moeilijk of onmogelijk onderscheiden. De meest voorkomende vormen zijn rood-groene kleurwaarnemingsstoornissen, die meestal congenitaal zijn.

Oorzaken en types: Bij de meerderheid van de gevallen is kleurenweakheid X-gebonden erfelijk; defecten in de opsinepigmenten in de kegeltjes (L- en M-cone) veroorzaken insufficientie. Daarnaast zijn er blauw-gele stoornissen (tritanomie en tritanopie) die minder vaak voorkomen en vaak autosomaal overerving vertonen. Types omvatten Protanopie en Deuteranopie (volledige deficiëntie van respectievelijk L- en M-cone) en Protanomaly en Deuteranomaly (veranderingen in L- of M-cone pigmenten); Tritanomaly en Tritanopie zijn minder frequent en betreffen de S-conen.

Prevalentie: Rood-groene kleurenweakheid komt bij ongeveer 8% van de mannen voor vanwege X-gebonden erfelijkheid; vrouwen zijn minder vaak getroffen.

Diagnostiek: Screening gebeurt vaak met de Ishihara-kleurdentest; aanvullende tests zoals Farnsworth D-15 of een anomaloscoop kunnen de aard en ernst bepalen.

Impact: Het kan het dagelijks leven en sommige beroepen beïnvloeden, bijvoorbeeld bij verkeerslichten of kleurcodes. Veel mensen leren functioneren via patronen, textuur en contextuele aanwijzingen.

Behandeling en aanpassingen: Er is geen genezing voor congenitale kleurenweakheid. Hulpmiddelen zoals gekleurde brillen en apps of labelingsystemen kunnen sommige tinten verduidelijken; voor verworven kleurenweakheid geldt diagnose van onderliggende oorzaken.