hoogtelagen

Hoogtelagen zijn verticale zones in bergachtige gebieden waar klimaat, vegetatie en landgebruik met de hoogte veranderen. Het begrip beschrijft hoe temperatuur, wind, neerslag en bodemsamenstelling geleidelijk veranderen naarmate men hoger stijgt, waardoor kenmerkende ecosystemen en landschappen ontstaan. De exacte hoogte van de verschillende zones varieert sterk met breedteligging, oriëntatie en lokale topografie; in gematigde bergen lopen de hoogtelagen doorgaans van dal- en valleizones naar hogere bossen, daarna naar alpenweiden en uiteindelijk naar rots- en sneeuwzones.

De overgang tussen hoogtelagen ontstaat onder invloed van de temperatuurgradiënt (lapse rate), droogte of vochtigheid, en de aanwezigheid van water. Bij stijging wordt het klimaat koeler en vaak ook droger of winderiger, wat invloed heeft op welke planten kunnen groeien. Microklimaatverschillen door noord- of zuidhelling, schaduw en bodemtype kunnen de grenzen tussen zones verder verschuiven. In veel berggebieden is sprake van een opeenvolging van zones: laaggelegen bossen (meestal loof- en gemengde bossen), middelhoge bossen met naaldbomen, een subalpine belt, alpenweiden en rotszones; boven de boomgrens onderscheiden zich vaak een alpinelandschap met begroeiing dat beperkt is tot kruk-wortelrotspartijen en gravierende sneeuwvelden in de winter.

Toepassingen van het begrip hoogtelagen liggen in ecologie, bos- en natuurbeheer, landbouwplanning en klimaatonderzoek. Veranderingen in hoogtelagen door klimaatverandering leiden tot verschuivingen van vegetatiezones en kunnen de biodiversiteit en het waterbeheer in berggebieden beïnvloeden.

Zie ook: altitudinale zonering, biomen, klimaatzones, boomgrens.