hindoeïsme

Hindoeïsme is een verzamelnaam voor een grote verscheidenheid aan religieuze, filosofische en culturele tradities die in het subcontinent van India zijn ontstaan en wereldwijd verspreid zijn. Kernconcepten zijn dharma (rechtschapen leven), karma (oorzaak en gevolg van handelingen), samsara (de cyclus van wedergeboorten) en moksha (bevrijding uit die cyclus). Het goddelijke wordt op verschillende wijzen vereerd, variërend van monisme tot polytheïsme, waarbij Brahman wordt gezien als het ultieme realiteitsprincipe achter alle verschijningen.

Belangrijke teksten zijn de Veden, Upanishads, de epische gedichten Ramayana en Mahabharata, en de Purana’s. Praktijken omvatten puja (aanbidding), tempelbezoeken, rituelen rond belangrijke levensfasen en feestdagen, en yoga of meditatie in verschillende tradities. Devotie kan gericht zijn op één god of op meerdere godheden zoals Vishnu, Shiva of Devi (de godin).

Verder bestaan er verschillende stromingen, vooral Vaishnavisme, Shaivisme, Shaktisme en Smartisme, met eigen rituelen en filosofische accenten maar een gedeelde basis in Brahman, karma en reïncarnatie. Regionale gebruiken, kasten en leraren spelen historisch een belangrijke rol, al is er door moderne wetgeving en sociaal debat geprobeerd maatschappelijke gelijkheid te bevorderen.

Historisch heeft hindoeïsme zich ontwikkeld vanuit vroege Indusbeschaving en Vedeense religie, door Bhakti-bewegingen en latere scholing. In de moderne tijd hebben reformbewegingen en diaspora-gemeenschappen bijgedragen aan veranderingen in onderwijs, maatschappelijke normen en religieuze praktijk. Veelgebruikte festivals zijn Diwali, Holi, Navaratri en Ganesh Chaturthi, variërend per regio.