handelsblokk

Een handelsblok is een economische samenwerking tussen twee of meer landen die is bedoeld om handel en investeringen te vergemakkelijken. Dit gebeurt meestal door het wegnemen of verlagen van handelsbelemmeringen zoals invoerrechten en quota, en door afspraken over marktoegang en regelgeving. Handelsblokken kunnen ook gezamenlijke regels en normen opstellen op het gebied van concurrentie, aanbesteding en intellectueel eigendom. Ze kunnen verder leiden tot harmonisatie van wetgeving en beleid op gebieden zoals belastingen, milieu en arbeidsnormen.

Er bestaan verschillende vormen van handelsblokken, met verschillende niveaus van integratie. Een vrijhandelsgebied vermindert handelsbelemmeringen tussen de lidstaten maar laat externe tarieven per land bestaan. Een douaneunie voert gemeenschappelijke externe tarieven in en elimineert interne heffingen. Een gemeenschappelijke markt laat vrij verkeer van goederen, diensten, kapitaal en personen toe. Een economische unie bereikt vaak ook beleidscoördinatie op macro-economische processen en kan een gemeenschappelijke munt omvatten. Voorbeelden: de Europese Unie als economische en monetaire unie; NAFTA/USMCA als vrijhandelsgebied; ASEAN, Mercosur en de Comprehensive and Progressive Agreement for Trans-Pacific Partnership (CPTPP) als andere handelsblokken.

Voordelen van handelsblokken zijn onder meer grotere markttoegang, schaalvoordelen en bevordering van investeringen en innovatie door stabielere handel. Nadelen zijn verlies van soevereiniteit over handels- en regelgeving, regeldruk en de mogelijkheid van handelverplaatsing (handel die verschuift in plaats van toeneemt) door discriminatoire behandeling van niet-leden. Sommige kritieken richten zich op economische kwetsbaarheden en de ongelijkheid tussen lidstaten.

Historisch gezien ontstonden handelssamenwerkingen na de Tweede Wereldoorlog met doelstellingen van economisch herstel en vrede. De moderne Europese integratie begon met de Europese kolen- en staalunie (1951), gevolgd door het Verdrag van Rome (1957) en uiteindelijk de Europese Unie. Buiten Europa zijn er diverse handelsblokken met verschillende integratieniveaus die landen helpen bij export en investering, maar ook implicaties hebben voor soevereiniteit en beleid.