Handelsblokken

Een handelsblok is een groep landen die afspraken maken om handel te bevorderen door tariefbarrières en quotas te verminderen of op te heffen tussen de lidstaten. Daarnaast streven handelsblokken vaak naar harmonisatie van regels en een gemeenschappelijke handelspolitiek ten opzichte van niet-leden. De mate van integratie verschilt: van liberalisering van goederen en diensten tot uitgebreide samenwerking op economisch en regulatoir terrein.

Typen van handelsblokken worden onderscheiden op basis van de mate van integratie: een vrijhandelsgebied (FTA) verwijdert tariefbarrières tussen leden; een douane-unie hanteert ook een gezamenlijke externe tariefstelling; een gezamenlijke markt laat bovendien vrij verkeer van productiefactoren (werk, kapitaal) toe; een economische unie gaat nog verder met beleidscoördinatie, gezamenlijke regelgeving en vaak een gedeelde munt.

Bekende voorbeelden zijn de Europese Unie (EU) als diep geïntegreerde bloc met een interne markt en gezamenlijk beleid; NAFTA/USMCA in Noord-Amerika; Mercosur in Zuid-Amerika; ASEAN in Zuidoost-Azië; CPTPP in de stille oceaanregio; en de East African Community in Oost-Afrika. Deze blokken variëren sterk in ambitie, schaal en uitstrekking van samenwerking.

Effecten en discussie: handelsblokken kunnen handel, efficiëntie en buitenlandse investeringen stimuleren door grotere markten en schaalvoordelen. Tegelijk kunnen ze handelstroomverlegging vervuilen, beleidsvrijheid beperken en onrechtvaardige verdelingswinsten opleveren tussen lidstaten, vooral tussen grote en kleinere economieën. De uiteindelijke impact hangt af van de structuur van het blok, de toetredingsvoorwaarden en de bredere economische omstandigheden.