fosuurzuur

Fosforzuur, in het Nederlands ook wel fosuurzuur genoemd (de gangbare spelling is fosforzuur), is een anorganische verbinding met formule H3PO4. Het is een polyprotonisch zuur dat driemaal kan dissociëren. De eerste pKa ligt rond 2,15, de tweede rond 7,20 en de derde rond 12,35, waardoor het in aardse omstandigheden mainly als een zwak zuur fungeert en in oplossingen meerdere fosfaatiew kationen kan vormen. In water bestaat het vooral als H3PO4, H2PO4− en HPO4^2−, afhankelijk van de pH.

Productie en zuiverheid: Fosforzuur wordt hoofdzakelijk geproduceerd via een nat proces waarbij fosfaatsteen (apatiet) met zwavelzuur reageert tot phosphorzuur en calcium sulfaat (gypsum) als bijproduct. Dit levert doorgaans een oplossing van ongeveer 54–60% H3PO4 op. Een droog proces kan voor zuiverdere en meer geconcentreerde zuren zorgen en wordt onder andere gebruikt voor hogere concentraties H3PO4.

Toepassingen: Fosforzuur is een belangrijke grondstof voor meststoffen zoals mono- en diammoniumfosfaat (MAP en DAP). In de voedingsindustrie dient het als zuur- en smaakverbeteraar en draagt het aan het product E338. Het wordt ook gebruikt in chemische syntheses, waterbehandeling en als dehydraterende stof in sommige industriële processen.

Eigenschappen en reacties: Het is een heldere, kleurloze stof die bij geconcentreerde oplossingen corrosief is. Het reageert met metalen om waterstofgas vrij te geven en vormt met metallische zouten fosfaatzouten. In oplossingen kan het de pH effectief regelen en fosfaatstress in planten beïnvloeden.

Veiligheid en milieu: Fosforzuur is corrosief voor huid en ogen en kan schadelijk zijn bij inname of inhalatie. Overmatige afvoer van fosfaat kan leiden tot eutrofiëring van water. Correcte opslag en afvalverwerking zijn vereist.