efficiëntievariantie

Efficiëntievariantie is een begrip uit varianceanalyse van standaardkostprijzen. Het meet hoeveel de feitelijke input die is gebruikt verschilt van de standaardinput die nodig zou zijn om de gerealiseerde productie te produceren. Een efficiëntievariantie geeft daarmee aan hoe efficiënt (of inefficiënt) input is toegepast ten opzichte van de normen. Over het algemeen geldt: minder input dan gepland is gunstig, meer input dan gepland is ongunstig, afhankelijk van de richting van de afwijking.

Er bestaan verschillende soorten efficiënte varianties, afhankelijk van het type input. De bekendste zijn arbeids-efficiëntievariantie (of arbeidstijdvariantie) en materiaalefficiëntievariantie. Arbeids-efficiëntievariantie kijkt naar het verschil tussen daadwerkelijk gewerkte uren en de standaarduren die nodig zijn voor de geproduceerde hoeveelheid, tegen de standaardloonkost per uur. Materiaalefficiëntievariantie ziet op het verschil tussen de feitelijk gebruikte hoeveelheid materiaal en de standaardhoeveelheid die toegestaan is voor de werkelijke output, tegen de standaardprijs per eenheid.

Berekening (veelgebruikte formules): Arbeids-efficiëntievariantie = (Feitelijke uren - Standaarduren voor de werkelijke productie) × Standaardloon per uur. Materiaalefficiëntievariantie = (Feitelijke hoeveelheid materiaal - Standaard hoeveelheid voor de werkelijke output) × Standaardprijs per eenheid. Positieve waarden duiden op ongunstige variaties; negatieve waarden op gunstige variaties, afhankelijk van de sign conventie die een organisatie hanteert.

Een nuttige toepassing is het isoleren van productiviteitsproblemen, verspilling en werkomstandigheden. Variantieanalyses helpen bij het richten van verbetermaatregelen en bij het evalueren van operationele prestaties.