controleerbare

Controleerbare is een bijvoeglijk naamwoord in het Nederlands dat aangeeft dat iets kan worden gecontroleerd, geverifieerd of nagetrokken. In brede zin wordt het gebruikt voor zaken die toetsen, audits of reproduceerbaar onderzoek mogelijk maken. Het woord komt vaak voor in wetenschappelijke, administratieve en kwaliteitszorgcontexten, waar nauwkeurigheid, juistheid en betrouwbaarheid centraal staan. Een controleerbare werkwijze laat toe om resultaten te herhalen en te verifiëren, en draagt zo bij aan de geloofwaardigheid van informatie en processen.

Etymologie en vorming: controleerbare is afgeleid van het werkwoord controleren en het achtervoegsel -baar, dat aanduidt dat iets mogelijk is. De stam controleer- combineert met -baar tot controleerbaar, en in de attributieve positie kan dit veranderen in controleerbare, bijvoorbeeld controleerbare gegevens of een controleerbare methode. Het woord heeft een duidelijk tegenovergestelde vorm: oncontroleerbaar.

Gebruik en betekenissnuances: controleerbaar wordt vaak gebruikt in verband met gegevens, methoden en bevindingen die kunnen worden getoetst of nagekeken. Voorbeelden zijn: “De gegevens moeten controleerbaar zijn om de betrouwbaarheid van het onderzoek te waarborgen” en “Een controleerbare procedure maakt audittrail en reproduceerbaarheid mogelijk.” In sommige contexten kan controleerbaar ook verwijzen naar iets dat onder toezicht of regelingen kan worden gebracht.

Verwante termen: controleerbaarheid (de eigenschap van controleerbaarheid), verifieerbaar, controleerbaarheidsanalyse, oncontroleerbaar. Het begrip wordt vaak gebruikt in combinatie met kwaliteitszorg, wetenschap en besluitvorming, waar transparantie en toetsbaarheid vereist zijn.