cijferen

Cijferen is een term uit cryptografie en wiskunde. In cryptografie betreft het het omzetten van plaintext (de oorspronkelijke informatie) in ciphertext (de versleutelde vorm) met behulp van een cipher en sleutel. Ontcijferen is het terughalen van de oorspronkelijke tekst met de juiste sleutel. In bredere zin kan cijferen ook verwijzen naar het berekenen of tellen met getallen, maar dat gebruik is minder gangbaar in cryptografische context.

Historisch gezien werden klassieke cijfers gebruikt, zoals substitutie- en transpositiecijfers. Voorbeelden zijn het Caesar-cijfer, waarbij letters met een vast aantal posities in het alfabet worden verschoven, en andere eenvoudige substitutie-algoritmes. In de loop van de 20e eeuw werd cryptografie veel geavanceerder door het gebruik van machine- en wiskundige technieken, waaronder polyalphabetische systemen zoals de Vigenère en uiteindelijk moderne elektronische encryptie.

Moderne cryptografie gebruikt wiskundige algoritmen en sleutelbeheer om veiligheid te bieden. Bij symmetrische encryptie worden dezelfde sleutel gebruikt om te versleutelen en te ontsleutelen (bijv. AES). Bij asymmetrische encryptie wordt een publieke sleutel gebruikt om te versleutelen en een privésleutel om te ontsleutelen (bijv. RSA, ECC). Cijferbestanden worden doorgaans beschermd via protocollen als TLS en door sterke sleutelontwerp en beveiligingspraktijken. Termen die vaak voorkomen zijn ciphertext, plaintext, sleutel, ontcijferen en cryptanalyse. Cijferen blijft een fundamenteel onderdeel van beveiliging, privacy en digitale communicatie.