blokrandomisatie

Blokrandomisatie is een methode voor de toewijzing van deelnemers aan behandelgroepen in een klinisch onderzoek, waarbij de deelnemers binnen vooraf bepaalde blokken worden verdeeld volgens een willekeurige volgorde. Het doel is om gedurende de studie een evenwichtige verdeling tussen de behandelgroepen te behouden, met name bij kleine steekproeven of wanneer inclusie over tijd verspreid plaatsvindt.

Hoe het werkt: er wordt een blokgrootte gekozen, bijvoorbeeld 4, 6 of 8. Voor elk blok wordt een willekeurige volgorde van de behandeltoewijzingen vastgesteld die voldoet aan de gewenste verhouding tussen de groepen (bijv. twee personen in groep A en twee in groep B binnen elk blok). De volgende deelnemers krijgen de volgende toewijzing uit het huidige blok; zodra het blok vol is, wordt een nieuw blok gestart met een opnieuw gegenereerde volgorde. Door de blokken heen blijft de totale verhouding gewaarborgd.

Overwegingen en varianten: blokkering kan fixed zijn (vaste blokgrootte) of variabel (wisselende blokgroottes) om voorspelbaarheid te verminderen. Stratified blokrandomisatie combineert blokrandomisatie met stratificatie op belangrijke covariaten. Allocatieconselment, bijvoorbeeld via centrale randomisatie of gevouwen, ondoorzichtige enveloppen, is cruciaal om te voorkomen dat de volgende toewijzing vooraf bekend wordt gemaakt.

Voordelen en beperkingen: blokrandomisatie vermindert onbalans in groepsomvang gedurende de studie en is eenvoudig toe te passen met twee of meer groepen. Een nadeel is de mogelijkheid van voorspelbaarheid bij kleine blokgroottes, wat selectie-bias kan veroorzaken als de toewijzing niet goed is afgeschermd.

Toepassing: veel gebruikt in klinische proeven waar het belangrijk is om tijdige balans te behouden en de studievolgorde invloed op de uitkomsten te minimaliseren.