bezeten

Bezeten is een Nederlands woord dat als bijvoeglijk naamwoord en als participium wordt gebruikt. De hoofdbetekenissen zijn: iemand die onder controle staat van een bovennatuurlijk wezen, en iemand die door iets sterk wordt beheerst of geobsedeerd is. In religieuze en literaire contexten verwijst bezeten vaak naar demonische invloed, terwijl in informele taal bezeten vooral figuurlijk wordt gebruikt om diepe preoccupatie of dwang te beschrijven.

In de eerste betekenis komt bezeten voor in verhalen, films en religieuze teksten waarin het demonische bezit wordt beschreven en waarin er vaak een exorcisme of geestelijke bijeenkomst aan te pas komt. De bezetene wordt soms afgebeeld met bovennatuurlijke veranderingen in stem, gedrag of kracht.

In de tweede betekenis gebruikt men bezeten als metafoor voor intense focus of aandrang. Voorbeelden zijn uitdrukkingen als bezeten door angst, bezeten van succes of bezeten van een project. Het woord kan daarmee zowel neutraal als sterk waarderend of negatief geladen zijn, afhankelijk van de context en toon.

Grammaticaal kan bezeten als bijvoeglijk naamwoord voorkomen en verwijst dan naar een toestand van controle door een buitenstaander of door een obsessie. Het zelfstandig naamwoord de bezetene verwijst naar een persoon die zo’n toestand heeft. De vorm is verwant aan de werkwoorden bezitten en bezetten, wat terug te zien is in historisch taalgebruik en in verschillende stijlen van de Nederlandse taal.

Zie ook: bezit, bezitgeving, bezetting, bezit nemen, exorcisme.