beroepsvorming

Beroepsvorming is een begrip uit het onderwijs dat verwijst naar het ontwikkelen van professionele competenties en beroepsidentiteit door een combinatie van theorie en praktijk, met het oog op een specifieke ambacht of beroep. Het richt zich op wat een student of leerling moet kennen en kunnen om in de arbeidspraktijk te functioneren, en op houding en professionele ethiek.

Kernonderdelen zijn: vakgerichte theoretische kennis; praktische vaardigheden; beroepshouding en professionaliteit; werkervaring door stages, leerwerkplekken of duale trajecten; begeleiding door mentoren of coaches; en beoordeling op basis van praktijkopdrachten en evaluaties op de werkplek.

Beroepsvorming vindt vooral plaats binnen het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) en elders in het hoger beroepsonderwijs, en in de Nederlandse taalgebieden ook als onderdeel van secundair beroepsonderwijs. De leertrajecten combineren klaslokaalonderwijs met tijd op de werkvloer, zodat leerlingen vroegtijdig arbeidspraktijkervaring opdoen. Het doel is een erkend diploma of certificaat en een soepele doorstroom naar werk of vervolgonderwijs. De aansluiting met de arbeidsmarkt is daarom een belangrijk kwaliteitscriterium.

In hedendaagse onderwijssystemen vormt beroepsvorming vaak een evenwicht met algemene vorming, zodat bredere vaardigheden zoals communicatie, rekenen en digitale vaardigheden niet ontbreken. Kritische discussies gaan vaak over de afstemming tussen curricula en arbeidsmarktvraag, de kwaliteit van stageplaatsen en de mogelijkheden voor erkenning van verworven competenties.