acceleren

Acceleren is de handeling waarbij een voorwerp sneller gaat bewegen ten opzichte van een referentiepunt. In de natuurkunde verwijst versnelling naar de verandering van de snelheid per tijdseenheid.

Versnelling is een vector: ze heeft zowel een grootte als een richting. De grootte geeft aan hoe snel de snelheid toeneemt, en de richting wijst waar die toename plaatsvindt. Wiskundig geldt a = dv/dt, met eenheden m/s^2.

Bij constante versnelling gelden de basisformules v = v0 + a t en r = r0 + v0 t + 1/2 a t^2, waarin v de snelheid is, r de positie, v0 en r0 de beginwaarden, en t de tijd. Veronderstelling van constante versnelling is vaak een uitstekende vereenvoudiging in basale mechanica.

Newton’s tweede wet koppelt versnelling aan kracht: F = m a. Een gerichte nettokracht op een massagelijk object veroorzaakt een acceleratie in de richting van die kracht. Zwaartekracht levert op aarde een constante acceleratie van circa g ≈ 9,81 m/s^2 naar beneden, maar acceleratie in een systeem kan ook bestaan uit de combinatie van meerdere krachten.

Accelerometers zijn meetinstrumenten die accélération in drie ruimtelijke assen registreren. Ze meten de netto of “proper” acceleratie die een voorwerp ondervindt, waarbij zwaartekracht meestal als onderdeel van die meting meekomt, afhankelijk van de gebruikte referentiekader.

Toepassingen van accelereren komen veel voor in het dagelijks leven en de technologie: voertuigen versnellen om snelheid te winnen, rockets accelereren om in de ruimte te komen, en sporters analyseren versnelling voor prestatieverbetering. In bredere zin wordt acceleren ook gebruikt om groeiafname of processen in bedrijfs- en technologische contexten te beschrijven.

Het woord komt van Frans accélérer, zelf afgeleid van Latijn accelerare.