Vochtgedrag

Vochtgedrag is de verzamelnaam voor hoe vocht zich gedraagt in en rondom materialen, zoals bouwmaterialen, hout en textiel. Het omvat opname, opslag en transport en afvoer van vocht onder invloed van de omgevingsomstandigheden, met name de relatieve luchtvochtigheid en de temperatuur. Het begrip is van belang omdat vocht de fysische eigenschappen, mechanische sterkte en duurzaamheid van materialen kan beïnvloeden, evenals de comfort en leefomgeving in gebouwen.

Belangrijke mechanismen zijn hygroscopie, diffusie en capillair transport. Hygroscopie beschrijft de opname van vocht uit de lucht totdat het evenwicht met de omgeving is bereikt (het evenwichtsvochtgehalte, EMC). Diffusie transporteert vocht door het materiaal langs concentratiegradiënten, terwijl capillaire werking en condensatie vocht in poriën of scheuren verplaatsen. Het EMC is afhankelijk van relatieve luchtvochtigheid en temperatuur en wordt vaak beschreven met sorptie-isothermen.

Factoren die het vochtgedrag bepalen zijn onder meer materiaaltype en structuur (porositeit, openheid), temperatuur, luchtvochtigheid en aanwezige vochtbronnen. Gevolgen van ongecontroleerd vochtgedrag zijn onder meer krimp en zwelling, vervorming, verslechtering van isolatiewaarde, schimmelgroei en aantasting van bouwmaterialen. Vochtgedrag speelt daarom een cruciale rol in materialsontwerp, onderhoud en energiekosten.

Beheersen van vochtgedrag gebeurt via ontwerpkeuzes (dampopen of dampdichte lagen, ventilatie), materialenkeuze en monitoring. Doel is het voorkomen van overdreven vochtopbouw en het bevorderen van droging wanneer nodig. Vochtmetingen en modellering van vochttransport worden toegepast bij inspecties, renovaties en nieuwbouw.