Subtielheid

Subtielheid is de kwaliteit of aard van subtiliteit: het vermogen om iets op een tere, verfijnde wijze over te brengen, waarbij betekenis, nuance of indruk niet expliciet wordt gemaakt maar af te leiden is. Het woord wordt vooral gebruikt om taal, kunst, design en beleid te beschrijven waarin de boodschap of ervaring op een indirecte, nauwelijks zichtbare manier tot uiting komt.

De term is afgeleid van subtiel, met het achtervoegsel -heid, via het Franse subtilité en het Latijnse subtilis. In het Nederlands verwijst subtielheid naar de mate van fijnzinnigheid of geraffineerdheid.

In taal en communicatie duidt subtielheid op hints, allusies en een terughoudende formulering die de luisteraar uitnodigt mee te interpreteren. In kunst en design wordt het toegepast als een rustige, onopvallende esthetiek die toch een specifieke sfeer of boodschap overbrengt. In politiek en media kan subtielheid worden gewaardeerd als intelligent en genuanceerd, maar ook als manipulatie wanneer het onduidelijk om duiding blijft.

Subtielheid is doorgaans contextafhankelijk en subjectief: wat de een subtiel vindt, kan voor een ander vaag of moeilijk te zien zijn. Het tegenovergestelde is duidelijkheid of directheid, die juist expliciet en onmiddellijk begrip bevordert.

Zie ook: nuance, fijnzinnigheid, subtiliteit.