Ruikt

Ruikt is de derde persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van het Nederlandse werkwoord ruiken, wat betekenen heeft als ‘om te ruiken’ of ‘een geur hebben’. Het wordt gebruikt om een geur te beschrijven die iemand waarneemt of de geur die iets uitstraalt. Veelvoorkomende constructies zijn bijvoorbeeld ‘het ruikt naar …’ (de geur komt van iets): ‘Het ruikt naar gas’ of ‘Het ruikt naar versgebakken brood’. Met een direct object kan men zeggen ‘de kaas ruikt sterk’ of ‘de bloem ruikt heerlijk’. Het kan ook letterlijk betekenen dat iemand snuffelt, bijvoorbeeld: ‘zij ruikt aan de bloem’.

Vervoeging: tegenwoordige tijd: ik ruik; jij ruikt; u ruikt; hij/zij/het ruikt; wij ruiken; jullie ruiken; zij ruiken. Onvoltooid verleden tijd: ik rook; jij rook; hij/zij/het rook; wij roken; jullie roken; zij roken. Voltooid deelwoord: geroken; met het hulpwerkwoord hebben: ik heb geroken; jij hebt geroken; hij heeft geroken; wij hebben geroken; jullie hebben geroken; zij hebben geroken.

Etymologie: ruiken komt uit het Oudnederlands en is verwant aan het Duitse riechen en het Engelse reek, via Proto-Germaans. Het behoort tot de groep onregelmatige werkwoorden in de verleden tijd en heeft hetzelfde basisbetekenis behouden: het waarnemen van geuren en het uiten van de aanwezigheid van een geur.

Gebruikstips: in beide dialecten van het Nederlands (Nederland en Vlaanderen) is ruiken veelvoorkomend. De uitdrukking ‘ruikt naar’ is wijdverspreid en neutraler of negatiever kan zijn afhankelijk van de context (bijv. ‘ruikt goed’ vs. ‘ruikt vies’).