Riool

Een riool is een ondergronds systeem van buizen en kanalen dat afvalwater (van toiletten, douches en keukens) en soms hemelwater afvoert uit bebouwde gebieden naar waterlopen, waterzuiveringsinstallaties of andere verwerkingen. Rioolstelsels kunnen bestaan uit een gemengd systeem, waarin afvalwater en hemelwater in één buis worden vervoerd, of uit een scheidend systeem, waarin afvalwater en regenwater via aparte buizen worden afgevoerd.

Een stedelijk rioolnetwerk omvat buizen, rioolputten, roosters, kolken en leidingen naar zuiveringsinstallaties. De aanleg en het onderhoud houden rekening met factoren als zwaartekrachtstroom (helling), capaciteit, diameter, materiaal (beton, PVC), wortelgroei en sedimentatie. Bij sommige systemen bestaan pompputten en zuiveringsstations.

Historisch gezien werden civiele riolen ontwikkeld in de 19e eeuw in veel westerse steden als reactie op water- en gezondheidsproblemen. Ontwerpen streven naar voldoende capaciteit, betrouwbaarheid en onderhoudsgemak. Regels en normen bepalen afmetingen, materiaalkeuze, waterdichting en inspectieprocedures.

Een belangrijke functie is het beschermen van volksgezondheid en milieu door afvalwater naar zuiveringsinstallaties te transporteren voordat het in waterlopen wordt geloosd. In gemengde systemen kan bij hevige regenval sprake zijn van overloop van gemengde afvoer (CSO), waarbij onbehandeld water wordt geloosd. Onderhoud omvat periodieke reiniging, camera-inspecties, inspectie van putten en maatregelen tegen infiltratie en wortelgroei.

Beheer en financiering liggen meestal bij gemeenten of waterbedrijven. Aandachtspunten zijn verouderde netten, lekkages, wortelgroei en overbelasting bij hevige regen. Strategieën omvatten preventief onderhoud, renovatie van leidingen en, waar mogelijk, overgang naar gescheiden systemen, slimme monitoring en klimaatbestendigheid.