Reflectieprotocollen

Reflectieprotocollen zijn gestructureerde procedures die reflectief leren bevorderen. Ze begeleiden individuen of teams bij het systematisch terugkijken op ervaringen, beslissingen en interacties, met als doel inzicht te krijgen in het handelen en dit om te zetten in verbeteracties. Ze worden toegepast in onderwijs, zorg, onderzoek en professionalisering.

Een protocol bevat doorgaans een beschrijving van wat gebeurde, een reflectie op wat men dacht en voelde, een analyse van oorzaken en leerpunten, en een plan voor toekomstige handelingswijzigingen. Veel protocollen volgen een cyclisch model en maken gebruik van prompts of vragen; reflectie kan schriftelijk, mondeling of digitaal plaatsvinden, vaak met aandacht voor privacy en ethiek.

Reflectieprotocollen zijn geworteld in theorieën over leren van ervaring, zoals Kolbs cycli, Gibbs’ Reflective Cycle, Schön’s reflectie in en op handelen en Boud’s drie fasen. Deze modellen helpen bij het structureren van reflectie en het bevorderen van diepgaande inzichten.

Voorbeelden van gebruik zijn medische en verpleegkundige opleidingen, docentbegeleiding, sociale dienstverlening, en kwaliteits- en veiligheidsprojecten in organisaties. Ze ondersteunen professionele ontwikkeling, leren van fouten, en het identificeren van leerbehoeften.

Een effectieve toepassing vereist een veilige leeromgeving, duidelijke doelen en feedback. Mogelijke uitdagingen zijn oppervlakkige reflectie, tijdsdruk en biases. Succes hangt af van training in reflectief schrijven en moderatie van de feedback, met aandacht voor privacy en ethiek.