Receptuur

Receptuur is een begrip dat verwijst naar een set van specificaties, hoeveelheden en instructies voor het vervaardigen van een product, zoals een chemische formulering, een geneesmiddel of een culinair gerecht. Een receptuur bevat meestal een lijst van ingrediënten met exacte verhoudingen, de volgorde van toevoegen, de toegepaste procedures, benodigde apparatuur en condities zoals temperatuur en tijd. Daarnaast beschrijft het de verpakking, etikettering, opslagvoorwaarden en kwaliteitscriteria. Doel is reproduceerbaarheid en traceerbaarheid, zodat dezelfde stof bij herhaling betrouwbaar kan worden gemaakt.

In de farmaceutische context wordt receptuur in het Nederlands vaak gebruikt voor de formulering die apothekers gebruiken bij het bereiden van medicijnen. Het omvat de actieve stof, hulpstoffen (excipiënten), dosering en de methode van bereiding. Recepturen sluiten aan bij een farmacopoe of formulary en vallen onder officiële normen voor kwaliteit en veiligheid, waaronder controle op zuiverheid, stabiliteit en houdbaarheid.

De term is ook buiten de geneeskunde gangbaar: in de gastronomie wordt receptuur vaak gebruikt als synoniem voor recept, en in industrieën zoals cosmetica of chemie dient het als technische specificatie voor productformuleringen.

Historisch gezien speelde receptuur een centrale rol in apothekerswerkplaatsen, waar precieze formules nodig waren voor therapeutisch effect en veiligheid. Tegenwoordig versterken gestandaardiseerde recepturen, versiebeheer en kwaliteitsystemen de betrouwbaarheid van geneesmiddelenproductie en -toepassing.