Privatelijk

Privatelijk is een Nederlands bijvoeglijk naamwoord en bijwoord dat behoudens context meestal vertolkt wordt als ‘privaat’ of ‘niet publiek’. Het verwijst naar zaken die behoren tot private personen of partijen, of naar situaties die buiten de publieke sfeer vallen. In juridische en officiële taal wordt privatelijk vaak gebruikt om onderscheid aan te geven met publieke of staatsgebonden aangelegenheden.

In de rechtswetenschap heeft privatelijk te maken met het privaatrecht, het vakgebied dat de rechtsverhoudingen tussen particulieren en private rechtspersonen regelt. Voorbeelden van privérechtelijke onderwerpen zijn contracten, vermogensrechten (onroerend goed, schulden), familie- en erfrecht. Het tegenovergestelde daarvan is publiekrecht, dat de organisatie en bevoegdheden van de staat en haar relaties met individuen regelt. In die context worden termen als privaatrechtelijk gebruikt om aan te geven dat iets betrekking heeft op private rechtsverhoudingen.

In het alledaagse taalgebruik kan privatelijk ook betekenen ‘in privé’ of ‘niet openbaar’, bijvoorbeeld in de uitdrukking een privatiek gesprek of een privatief verhaal. In de dagelijkse praktijk wordt vaker gesproken van privé of privé-situaties; privatelijk komt meestal voor in formelere of juridische contexten.

Etymologie: privatelijk is afgeleid van het woord privat of privé, met het achtervoegsel -elijk om er een bijvoeglijk- of bijwoordsvorm van te maken. Het woord priveertijdelijk uit Latijn privatatus via Franse en Nederlandse vormen. Het begrip sluit aan bij het onderscheid tussen privé en publiek in zowel taal als recht.

---