Precipiteren

Precipiteren is het proces waarbij een vaste stof uit een oplossing ontstaat en zich afscheidt als neerslag. Het gebeurt doorgaans wanneer de oplossing verzadigd raakt met een bepaalde stof of wanneer twee opgeloste ionen een reactie ondergaan die een onoplosbaar product vormt. In de chemie komt dit vaak voor bij metathese reacties: een zout in oplossing reageert met een ander zout en een van de nieuw gevormde verbindingen is slecht oplosbaar.

Een klassieke vorm van neerslagvorming is de reactie tussen zilverionen en halogeniden, bijvoorbeeld Ag+ + Cl− → AgCl(s) (neerslag). Een ander bekend voorbeeld is Ca2+ + CO32− → CaCO3(s). De neerslag treedt meestal op zodra de activiteiten van de betrokken ionen de oplosbaarheidsproduct (Ksp) overschrijden. De werkelijke neerslaghoeveelheid hangt af van factoren zoals ionsterkte, temperatuur, pH en de aanwezigheid van complexvormers die de vrije ionactiviteit beïnvloeden.

Na vorming van de neerslag wordt deze doorgaans gescheiden van de oplossing door filtreren of centrifugeren, gevolgd door wassen en drogen van het gevangene. Neerslag kan ook coprecipiteren, waarbij verontreinigingen meevallen in de vaste stof.

Toepassingen van precipiteren zijn onder meer gravimetrische analyse (kwalitatieve en kwantitatieve bepaling van stoffen), zuivering van chemische producten, en milieutoepassingen zoals verwijdering van onoplosbare verontreinigingen uit water. Het begrip precipiteren helpt bij het begrijpen van zowel laboratoriumprocedures als verschillende natuurlijke processen waarbij vaste stoffen uit oplossingen ontstaan. Zie ook neerslag in meteorologie voor een bredere context van het woord.