Nonfunctionele

Nonfunctionele vereisten, in het Engels vaak nonfunctional requirements genoemd, beschrijven hoe een systeem presteert en onder welke omstandigheden het opereert. Ze geven kwaliteitskenmerken aan zoals prestaties, betrouwbaarheid en veiligheid, en verschillen hiermee van functionele vereisten die aangeven welke functies het systeem moet leveren.

Belangrijke categorieën omvatten onder andere prestaties en schaalbaarheid (snelle responstijden, hoge doorvoer, lage latency, ondersteuning van toenemend aantal gelijktijdige gebruikers), betrouwbaarheid en beschikbaarheid (fouttolerantie, herstel, uptime), en onderhoudbaarheid (modulariteit, duidelijke documentatie, testbaarheid). Daarnaast spelen bruikbaarheid en toegankelijkheid (gebruiksvriendelijkheid, leerbaarheid, WCAG-conforme toegankelijkheid), beveiliging en privacy (authenticatie, autorisatie, encryptie, privacy-by-design), portabiliteit en interoperabiliteit (werkt op verschillende platforms en met andere systemen), en naleving en governance (wet- en regelgeving, audittrail).

Identificatie van deze vereisten gebeurt vroeg in het project via stakeholders, scenario's en kwaliteitsdoelen. Meetbare targets worden vaak vastgelegd als servicelevels, bijvoorbeeld een responstijd onder 2 seconden bij 1000 gelijktijdige gebruikers, of een beschikbaarheid van 99,9%. Nonfunctionele vereisten beïnvloeden architectuurkeuzes en ontwerpbeslissingen, wat trade-offs met zich meebrengt (bijv. hogere beveiliging kan de prestaties beïnvloeden).

Validatie vindt plaats met tests en evaluatiemethoden voor kwaliteitsattributen, evenals continue monitoring in productie. Modellen zoals ISO/IEC 25010 helpen bij het definiëren en evalueren van kwaliteitseigenschappen. In het ontwerpproces worden nonfunctionele vereisten vertaald naar concrete ontwerpkeuzes, technologische keuzes en teststrategieën.