Monumentelijke

Monumentelijke is een Nederlands bijvoeglijk naamwoord dat letterlijk “monumentaal” betekent: groots, indrukwekkend of van blijvende betekenis. Het wordt gebruikt om zaken te beschrijven die qua schaal, erfgoedwaarde of artistieke grandeur op een monumentaal niveau functioneren. In de kunst, architectuur en stedelijke planning komt het woord vaak voor in formuleringen zoals monumentale architectuur, monumentale beelden of een monumentale geschiedenis. Het kan ook figuurlijk worden toegepast op gebeurtenissen, prestaties of periodes van grote betekenis.

Het woord is afgeleid van het zelfstandig naamwoord monument en een daaraan verwante bijvoeglijke uitgang. In het Nederlands bestaan verschillende spellingen afhankelijk van het geslacht en getal van het zelfstandig naamwoord en de positie van het bijvoeglijk naamwoord; monumentelijke kan bijvoorbeeld voorkomen in attributieve positie vóór een zelfstandig naamwoord of als onderdeel van combinaties met bepaalde lidwoorden. Typisch gebruik ligt echter in beschrijvende zinnen waarin de kunsten, cultuur en erfgoedsectoren monumentale kwaliteiten willen karakteriseren.

In de Nederlandse taal staat monumentelijke naast verwante vormen als monumentaal en monumentaire, die eveneens naar grootsheid en blijvende waarde verwijzen. De keuze tussen deze vormen hangt samen met grammaticale regels en stilistische voorkeuren. In modern en academisch taalgebruik verschijnt monumentelijke vaak in discussies over erfgoedbescherming, stedelijke verbeelding en historisch betekenisvolle kunstwerken.

Zie ook: monument, monumentaal, erfgoed, architectuur, monumentenzorg.