Kleurwaarneming

Kleurwaarneming is het proces waardoor mensen kleuren herkennen en beschrijven op basis van het licht dat op het netvlies valt. Het hangt af van de samenstelling en intensiteit van het licht, van de verwerking in de ogen en de hersenen, en van de context waarin een voorwerp verschijnt.

In het netvlies bevinden zich kegeltjes die gevoelig zijn voor korte, middelste en lange golflengten. Deze drie typen kegels leveren samen een indruk van kleur via trichromatie. Signalen worden daarna door neurale banen in de retina en de visuele cortex verwerkt, waarbij ook contrast en ruis een rol spelen.

Kleurwaarneming wordt verder beïnvloed door kleurconstantie: het visuele systeem past de waarneming van kleur aan aan de lichtbron en aan de omringende sfeer, zodat objecten relatief constant blijven waargenomen ondanks verandering van verlichting. Metamerie is het verschijnsel dat verschillende spectra dezelfde kleurperceptie kunnen opleveren.

Kleurenblindheid of kleurenziekten zijn meestal aangeboren en komen vaker voor bij mannen (rood-groen) dan bij vrouwen; blauw-geel komt minder vaak voor. Tests voor kleurdwaarneming omvatten Ishihara-plaatjes, de Farnsworth-Munsell 100 Hue test en de anomaloscoop.

Kleurwaarneming heeft praktische implicaties voor ontwerp en communicatie, zoals in signage, kunst en veiligheidsvoorzieningen, waarin het juiste kleurcontrast en duidelijke onderscheidingen essentieel zijn. In onderzoek wordt kleurwaarneming bestudeerd vanuit zowel sensorische als cognitieve perspectieven.