Hoogleraar

Hoogleraar is de Nederlandse term voor de hoogste academische rang aan universiteiten in Nederland en Vlaanderen. Een hoogleraar is een professor die een leerstoel in een specifiek vakgebied bekleedt. De titel wordt gebruikt vóór de naam (Prof.) en duidt op een leiderschapsrol in onderzoek, onderwijs en academische dienstverlening.

Verantwoordelijkheden omvatten het voeren van zelfstandig onderzoek, het begeleiden van promovendi en andere studenten, en het onderwijs op bachelor- en masterniveau. Een hoogleraar leidt doorgaans een onderzoeksgroep of een afdeling en heeft een sleutelrol in het bepalen van de onderzoeksstrategie, samenwerking en fondsenwerving.

De benoeming tot hoogleraar verloopt via een formeel selectieproces. De universiteit benoemt iemand tot hoogleraar op aanbeveling van een selectiecommissie, meestal vereist een indrukwekkende, internationaal erkende onderzoeksagenda en aantoonbaar onderwijsvermogen. Een leerstoel kan gefinancierd zijn door de universiteit, de faculteit, of extern via een zogenoemde bijzondere leerstoel (bijzonder hoogleraar).

Binnen het Nederlandse systeem bestaan er rangen die vaak voorafgaan aan de hoogleraar, zoals universitair docent (UD) en universitair hoofddocent (UHD). Na een succesvolle loopbaan kan een UD vaak worden gepromoveerd tot hoogleraar. Het begrip en de precieze bevoegdheden kunnen per instelling enigszins variëren, maar het kernidee blijft: de hoogleraar is de gezaghebbende leider op het gebied van onderzoek en onderwijs binnen een vakgebied.