Botmineraals

Botmineraals zijn mineralen die door levende organismen worden geproduceerd of sterk worden beïnvloed door biologische processen, meestal via biomineralisatie. Ze vormen een belangrijke groep mineralen die zowel door biochemische activiteit als door interactie met hun omgeving ontstaan.

Zij ontstaan via intracellulaire of extracellulaire biomineralisatie. Organische matrices, eiwitten en polysacchariden sturen nucleatie en kristalgroei, waardoor mineralen zoals calciumcarbonaat in schelpen en skeletten van weekdieren en koralen ontstaan, silicium in diatomen, en fosfaatmineralen in botten en tanden. Sommige microorganismen produceren magnetische mineralen zoals magnetiet, wat hen helpt bij navigatie en oriëntatie in hun omgeving.

Voorkomen en voorbeelden: biomineralisatie is wijdverspreid in mariene, zoetwater- en terrestrische omgevingen. Fossiele resten zoals schelpen, skeletten en stromatolieten leveren bewijs van vroeg biomineralisatie. Mineralen komen voor in diverse vormen en polymorfen, zoals aragoniet en calciet, afhankelijk van milieuomstandigheden. Plantaardige en dierlijke organismen dragen bij aan verschillende mineralen, deels onder invloed van pH, ionenaanbod en organic matrices.

Betekenis en toepassingen: de studie van biomineralisatie levert inzichten voor paleoklimatologie, ecologie en aardwetenschappen. In de materiaalwetenschap worden biomimetische benaderingen gebruikt om bot- en tandmaterialen, keramieken en andere lichtgewicht, sterk verlijmde materialen te ontwikkelen. De preservatie en diagenese van botmineraals kunnen interpretaties bemoeilijken door veranderingen na de vorming.