Bioakkumulering

Bioakkumulering is het proces waarbij chemische stoffen in organismen gedurende langere tijd ophopen, in verhouding tot de concentratie in de omgeving en via voedsel, water of ademhaling. De term wordt vaak gebruikt voor stoffen die persistent zijn en die moeilijk worden afgebroken of uitgescheiden, waardoor ze zich ophopen in lichaamsweefsels, meestal in vetweefsel of in organen.

Stoffen die bioakkumuleren zijn vaak persistent, lipofiel en slecht door het organisme gemetaboliseerd. Voorbeelden zijn sommige organische stoffen zoals polychloorbifenylen (PCB’s), pesticiden zoals DDT, en bepaalde bestrijdingsmiddelen, evenals zware metalen zoals kwik. De mate van accumulatie hangt af van factoren zoals de lipidensamenstelling van het organisme, groeisnelheid, metabolisme en excretie, evenals van omgevingsfactoren zoals temperatuur en voeding.

Mechanismen van opname en opslag omvatten opname via gelaatgordijnen, kieuwen of huid, opname uit de voeding, en opslag in vetweefsel of bindende eiwitten. Eliminatie verloopt vaak traag, wat leidt tot een langzamere afname van de concentratie in het organisme. De beschikbaarheid en snelheid van accumulatie worden gemeten met parameters zoals bioconcentratiefactor (BCF), bioaccumulatiefactor (BAF) en biomagnificatiefactor (BMF), die respectievelijk water- tot organismeconcentratie, alle blootstelling routes, en confrontatie tussen prooi en predator vergelijken.

Ecologische en menselijke gevolgen ontstaan wanneer topvoedselketens sterk blootgestelde soorten bevatten, wat leidt tot hogere concentraties bij roofdieren en mogelijk bij mensen via vis en zeevruchten. Beleid en monitoring richten zich op het voorkomen van releases, risicobeoordeling en advisering over veilige consumptie van voedsel. See also: biomagnificatie, bioconcentratie, persistente organische verontreinigende stoffen.