Aardbevingen

Aardbevingen zijn trillingen van de aardkorst die ontstaan door beweging van aardplaten. De platen bewegen terwijl spanning zich ophoopt; wanneer gesteente breekt, wordt de opgeslagen energie plotseling vrijgegeven en veroorzaken de trillingen. De gevolgen variëren van voelbare beving tot ernstige schade aan gebouwen en infrastructuur. Aardbevingen komen voor als gevolg van natuurlijke processen, maar kunnen ook door menselijk handelen worden beïnvloed, bijvoorbeeld bij waterreservoirs, olie- en gaswinning en ondergrondse mijnbouw.

De beweging vindt meestal langs de randen van aardplaten plaats: divergentie (uit elkaar bewegen), convergentie (naar elkaar toe bewegen) en transform (langs elkaar schuiven). Aardbevingen variëren in diepte van ondiep tot diep; ondiepe bevingen komen het meest voor. Het focuspunt van de beving bepaalt de aard van de trillingen. Het mechanisme kan normaal, omgekeerd (reverse) of langs een breuklijn zijdelings verlopen (strike-slip).

De kracht van een beving wordt meestal uitgedrukt als magnitude (momentmagnitude, Mw), die de totale energie weergeeft; vroeger gebruikte men ML (lokale magnitude) en de bekende maar verouderde “Richter-schaal.” De waargenomen effecten in een gebied worden uitgedrukt in Mercalli-intensiteit. Grote bevingen kunnen schade opleveren afhankelijk van factoren als ondergrond, bevolkingsdichtheid en bouwkwaliteit. Naast trillingen kunnen aardbevingen ook aardverschuivingen en, langs kustlijnen, tsunami’s veroorzaken.

Geografisch gezien komen de meeste aardbevingen voor langs de randen van de tektonische platen. De Pacifische Ring of Fire is een van de meest actieve zones. Belangrijke regio’s met frequente bevingen zijn onder meer Japan, Indonesië, Turkije, Iran, delen van Noord- en Zuid-Amerika en in Europa Griekenland en Italië. Preventie en mitigatie omvatten strikte bouwvoorschriften, versterking van bestaande gebouwen, rampenplannen en waar beschikbaar vroege waarschuwingen.