tektonische

Tektonische verwijst naar de geologische studie van de bewegingen en structuur van de aardkorst, met name de lithosfeer. In de theorie van platentektoniek worden de aardoppervlakte opgedeeld in grote platen die langs elkaar bewegen boven de relatief plastische asthenosfeer. Platen bestaan uit oceaan- en landoppervlakken en variëren in grootte en samenstelling. De beweging van de platen wordt veroorzaakt door convectie in de mantel, en door krachten zoals slab pull en ridge push. Aan de randen van deze platen ontstaan belangrijke geologische verschijnselen: divergente grenzen waar platen uit elkaar bewegen, convergente grenzen waar ze naar elkaar toe bewegen en transformgrenzen waar platen langs elkaar schuiven.

De interactie van bewegende platen verklaart veel aardoppervlakfenomenen: aardbevingen, vulkanisme, bergvorming en de vorming van oceaanbekkens en continenten. Bewijs voor platentektoniek omvat onder meer seafloor spreading en paleomagnetische patronen, evenals de wereldwijde verdeling van aardbevingen en vulkanen. Tegenwoordig worden platentektoniek en verwante geofysische processen ondersteund door moderne meetmethoden zoals GPS, seismische beeldvorming en satellietobservaties. De theorie heeft geleid tot een geïntegreerd beeld van de geologische geschiedenis van de aarde, inclusief cycli van vorming en subductie en verschuivingen in de geochemische samenstelling van gesteenten.

Historisch ontwikkelde het idee van continentale drift door Alfred Wegener in het begin van de 20e eeuw de basis voor platentektoniek, en werd dit idee in de jaren 1960-70 verder uitgewerkt en algemeen aanvaard. Tektonische studies blijven een centrale pijler in geologie, geofysica en aardrijkskunde, met toepassingen in risicobeoordeling en exploratie.