ziekelijk

Ziekelijk is een Nederlands bijvoeglijk naamwoord met meerdere gerelateerde betekenissen. De basale betekenis verwijst naar ziekte of een ongesunde toestand: iemand kan ziekelijk moe zijn, ziekelijk dun of ziekelijk zwak, wat wijst op een extreem of aanhoudend gebrek aan gezondheid. Het woord is opgebouwd uit ziekte en het suffix -lijk, dat duidt op aard of kenmerken.

Daarnaast heeft ziekelijk een figuurlijke betekenis waarin het verwijst naar een morbid of buitensporige neiging, vaak op negatieve wijze gebruikt. In deze context beschrijft ziekelijk gedrag, emoties of verlangens als extreem of ongewoon, bijvoorbeeld ziekelijk jaloers, ziekelijk nieuwsgierig of ziekelijk verslaafd. Het woord benadrukt dan een afwijking die als determinados onredelijk of schadelijk wordt gezien.

Ziekelijk kan zowel medisch als figuurlijk worden toegepast, en de toon kan variëren afhankelijk van de context: in medische taal blijft het meer beschrijvend, terwijl in figuurlijke zin vaak een morele afkeuring doorklinkt. De term kan worden gecombineerd met andere bijvoeglijke naamwoorden, zoals 'ziekelijk vermoeid' of 'ziekelijk kalm'.

Etymologisch komt ziekelijk voort uit ziekte met het suffix -lijk, een gebruikelijke vorm om kenmerken of eigenschappen aan te geven. Engelse tegenhangers zijn sickly, morbid en pathological, die dicht bij de verschillende Nederlandse betekenissen blijven.

Zie ook: ziekte, ziek, morbide. Dit artikel biedt een beknopt overzicht van de betekenisvelden en gebruiksmogelijkheden van het woord ziekelijk.