werkwoordpartij

Een werkwoordpartij is de woordgroep die het predicaat van een zin vormt in het Nederlands. De partij bevat meestal een of meer werkwoorden: een vervoegd (finite) hulpwerkwoord en eventueel één of meer niet-finale vormen zoals een voltooid deelwoord, een infinitief of de constructie aan het/te met een stamwerkwoord. De combinatie geeft tijd, aspect en modaliteit aan, en bepaalt daarmee wat er gebeurt of gebeurd is.

In hoofdzinnen is de finite vorm meestal in de tweede positie zichtbaar. Voorbeelden: “Ik heb gisteren gelachen.” De werkwoordpartij hier is “heb gelachen”: het hulpwerkwoord heb is de finite vorm en gelachen is het voltooid deelwoord, samen drukken ze de voltooide tijd uit. Een andere variant: “Zij zal morgen vertrekken.” Hier zijn zullen en vertrekken de werkwoordpartij, waarbij zullen de finite vorm aangeeft dat het om toekomst gaat.

Bij samenstellingen met aan het of met te ontstaat een meerlagige werkwoordpartij. Bijvoorbeeld: “Hij is aan het werken.” Hier is is de finite vorm (conjugated zijn), terwijl aan het werken het niet-finale deel vormt. Ook met te: “Ik probeer te lezen.” In bijzinnen komt de finite werkwoord meestal aan het einde: “Dat hij het boek gelezen heeft.” In dit soort zinnen ligt de nadruk op de predicatie, terwijl het werkwoordelijke deel de relatie met tijd en aspect behoudt.

Samengevat vormt de werkwoordpartij de kern van het predicaat enCombinesert zowel hulpwerkwoorden als hoofdwerkwoorden en eventuele niet-finale vormen om tijd, aspect en modus uit te drukken. Het begrip helpt bij het analyseren van zinsstructuur en woordvolgorde in Nederlandse zinnen.