voorvoegselering

Voorvoegselering is het proces waarbij aan een stam een voorvoegsel wordt toegevoegd om een nieuw woord te vormen of de betekenis van een woord te wijzigen. In de Nederlandse taalkunde wordt doorgaans gesproken van prefixering of voorvoegselvorming; voorvoegselering is een minder gangbare, maar herkenbare aanduiding van dit verschijnsel.

Kenmerkend is dat voorvoegsels de betekenis van de basis kunnen veranderen en soms ook het woordtype beïnvloeden. Veelvoorkomende voorvoegsels zijn be-, her-, ver-, ont-, on-, mis-, aan- en uit-. Voorbeelden: bewerken (be- + werken) betekent ’het bewerken van iets’; verplaatsen (ver- + plaatsen) betekent ’naar een andere plek brengen’; herhalen (her- + halen) betekent ’opnieuw doen’; ontwaken (ont- + waken) betekent ’wakker worden’; onmogelijk (on- + mogelijk) betekent ’niet mogelijk’; beschermen (be- + schermen) betekent ’ beschermen’; ontkennen (ont- + kennen) betekent ’niet erkennen’; mislukken (mis- + lukken) betekent ’falen’.

Historisch gezien stammen veel voorvoegselvormen uit het Oudnederlands en verwante Germaanse talen. Ze dragen functies zoals negatie, herhaling, intensivering of relatie met de rest van de zin en kunnen de woordklasse beïnvloeden, bijvoorbeeld door van een zelfstandig naamwoord of werkwoord een afgeleid werkwoord of bijvoeglijk naamwoord te maken. Voorvoegselering draagt zo bij aan de flexibiliteit en verrijking van het Nederlandse lexicon.