vetzuurpatroon

Vetzuurpatroon is een term uit de biochemie en voedingswetenschap die verwijst naar de karakteristieke samenstelling en ordening van vetzuren in een lipidemolecuul of in een biologisch monster. Het patroon omvat aspecten zoals de lengte van de koolstofketen (bijv. 14 tot 22 koolstofatomen), het aantal onverzadigde bindingen (verzadigd versus onverzadigd) en de posities van dubbele bindingen. Ook notatiesystemen zoals de omega-notatie (n-) of de Δ-notatie kunnen worden gebruikt om de lokalisatie van dubbele bindingen aan te geven. Een vetzuurpatroon wordt vaak gerapporteerd als de relatieve abundantie van verschillende vetzuren (% van totaal) in een monster, bijvoorbeeld in triacylglycerolen, fosfolipiden of vrije vetzuren.

Toepassingen en betekenis: het patroon wordt gebruikt in voedingsonderzoek, klinische studies en lipidomica om de zuurgraad- en voedingsstatus van een organisme te beoordelen, en om dieet- of metabole veranderingen te identificeren. Veranderingen in het vetzuurpatroon kunnen wijzen op dieetinvloeden (bijv. verschuivingen tussen verzadigde en onverzadigde vetten), leeftijd, weefseltype of metabole aandoeningen.

Analytische aanpak: meestal wordt het vetzuurpatroon bepaald door gaschromatografie of vloeistofchromatografie gevolgd door massaspectrometrie, nadat vetzuren zijn omgezet naar vetzuurmetylesters (FAMEs). De verkregen profielen worden geanalyseerd als percentages van totaal vetzuren en vergeleken met referentieprofielen of door multivariate statistiek geïnterpreteerd.

Voorbeelden: marine oliën bevatten vaak hoge niveaus van lange onverzadigde vetzuren zoals 20:5 en 22:6, terwijl plantaardige oliën rijk zijn aan 18:2 en 18:3. Dergelijke patronen helpen bij bronidentificatie en voedingsdekking.