toestemmingsmomenten

Toestemmingsmomenten is een term uit de sociale wetenschappen die verwijst naar specifieke momenten in interactie waarop deelnemers expliciet of impliciet instemmen met een voorstel, een interpretatie of een handeling. Het begrip wordt gebruikt in gesprekstheorie, communicatieonderzoek en organisatorische studies om het moment waarop consensus ontstaat te analyseren te beschrijven.

Etymologisch gezien is het een samenstelling van toestemming en momenten. Het is vooral een analytisch label in onderzoek naar besluitvorming, dialoog en governance. Er is een verschil tussen expliciete toestemming (ja zeggen, een woord van instemming) en impliciete toestemming (knikken, bevestigend luisteren). Cultuur en setting bepalen vaak hoe duidelijk een toestemmingssignaal is, waardoor interpretatie zorgvuldig moet plaatsvinden.

In de praktijk verschijnt een toestemmingsmoment bijvoorbeeld aan het begin van een vergadering wanneer de voorzitter vraagt of iedereen het eens is met het agendapunt en iemand bevestigt; in onderhandelingen wanneer een voorstel wordt gesanctioneerd door instemming van de partijen; in onderzoekssituaties wanneer respondenten instemmen met een voorgestelde aanpak.

Kritisch gezien is de interpretatie van toestemmingsmomenten afhankelijk van de context; non-verbale signalen kunnen ambigu zijn en sociale druk kan van invloed zijn op hoe iemand reageert. Daarom beschrijven onderzoekers toestemmingsmomenten vaak samen met de contextuele cues en de machtsverhoudingen die bijdragen aan de interpretatie.