strijkstokken

Strijkstok, meervoud strijkstokken, is een lange stok die aan een uiteinde met paardenhaar is gespannen en wordt gebruikt om de snaren van strijkinstrumenten te laten vibreren door eroverheen te strijken. Het instrument gebruikt voor viool, altviool, cello en contrabas bepaalt mede de toon en articulatie van de speelstijl. In het Nederlands verwijst strijkstok vaak naar het algemene concept van de boog, terwijl “boog” een gangbare term is in het dagelijks taalgebruik.

Historisch gezien heeft de strijkstok een lange ontwikkeling doorgemaakt. De barokke stok was doorgaans korter en lichter dan de moderne boog. Aan het eind van de 18e eeuw werd door François Tourte het moderne ontwerp ontwikkeld, met een gecon cave of licht gebogen profiel, langere lengte en een precieze balans tussen heft en kop. Het belangrijkste materiaal voor veel bows is Pernambuco-hout, hoewel ook andere houtsoorten en moderne koolstofvezelstokken worden gebruikt. De haren bestaan meestal uit natuurlijk paardenhaar, aangetrokken en strak gehouden aan met een schroef of mechaniek in de frog (de fuik) van de stok.

Constructie en onderhoud: Een strijkstok bestaat uit de stok, het haar, de tip en de frog. Aan de frog zit een schroef waarmee de spanning van het haar kan worden aangepast. De haren worden met rosin in onderlinge wrijving gebracht om grip te geven op de snaren. Regelmatig nieuw haar (rehair) en schoonhouden van de haren verlengt de levensduur van de stok. Reiniging, juiste rosin en opslagomstandigheden zijn essentieel voor een consistente klank.

Varianten en gebruik: De stok is aangepast aan verschillende instrumenten (viool, altviool, cello, contrabas) en aan speelstijlen. Moderne strijkstokken zijn ook beschikbaar in koolstofvezel, die consistenter gedrag vertonen onder uiteenlopende klimaatomstandigheden. Techneiken zoals col legno maken gebruik van de stok zelf als klankbron.