starzenie

Starzenie to proces upływu czasu, który prowadzi do stopniowego pogarszania funkcji organizmu i zdrowia. W ujęciu biologicznym odnosi się do naturalnych zmian zachodzących w komórkach i tkankach wraz z wiekiem, zwiększających podatność na choroby i ograniczających zdolność regeneracji. W ujęciu demograficznym termin ten opisuje również starzenie populacyjne: rosnący udział osób starszych w strukturze ludności.

Mechanizmy starzenia są wieloaspektowe. Do najczęściej wskazywanych należą skracanie telomerów i uszkodzenia DNA, zaburzenia proteostazy, dysfunkcja mitochondrialna oraz przewlekłe stany zapalne. Pojawiają się także procesy takie jak senescencja komórek, utrata funkcji komórek macierzystych i zmiany w komunikacji międzykomórkowej, które ograniczają odnowę tkanek i zdolność naprawy.

Czynniki wpływające na tempo starzenia obejmują zarówno uwarunkowania genetyczne, jak i styl życia oraz czynniki środowiskowe. Szczególnie istotne są dieta i aktywność fizyczna, utrzymanie prawidłowej masy ciała, unikanie palenia, ograniczenie nadmiernego spożycia alkoholu, kontrola chorób przewlekłych oraz odpowiedni sen i redukcja stresu.

Badania nad starzeniem należą do dziedziny gerontologii i gerontologii molekularnej (geroscience). Celem jest zrozumienie mechanizmów starzenia i opracowanie interwencji, które przedłużają zdrowy czas życia. W praktyce prowadzi to do działań prozdrowotnych, takich jak aktywność fizyczna, zbilansowana dieta i profilaktyka chorób, które najpowszechniej ograniczają jakość życia w starszym wieku. Starzenie populacyjne wywiera znaczące skutki społeczne i ekonomiczne, wpływając na systemy opieki zdrowotnej i politykę emerytalną.