czas

Czas to podstawowy wymiar, w którym pojawiają się zmiany i trwanie zdarzeń. W fizyce jest jednym z czterech wymiarów tworzących czasoprzestrzeń; zgodnie z teorią względności upływ czasu zależy od prędkości obiektu i pola grawitacyjnego. Poza fizyką istnieje także czas psychiczny, subiektywne odczucie upływu, które różni się w zależności od uwagi, emocji i kontekstu. Czas kulturowy kształtuje rytm dnia, pory roku i praktyki społeczne; różne społeczeństwa wyznaczają własne momenty i ceremonie, które porządkują życie codzienne.

Pomiar czasu i jednostki: historycznie mierzenie czasu opierało się na ruchu słońca, zegarach wodnych i mechanicznych. Obecnie sekunda, podstawowa jednostka czasu w układzie SI, zdefiniowana jest poprzez drgania atomu cezu-133. Dzięki temu możliwa jest globalna synchronizacja za pomocą zegarów atomowych i czasu UTC (Coordinated Universal Time).

Zegary i kalendarze organizują nasze życie: zegary odmierzają godziny, a kalendarze dni, miesiące i lata. Rok przestępny dodaje jeden dzień co cztery lata, by skorygować różnicę między czasem astronomicznym a kalendarzowym.

Język i praktyka: w polskim czas jest kategorią gramatyczną wyrażającą różne czasy (teraźniejszy, przeszły, przyszły) oraz aspekt. W nauce i technice pojęcie czasu rozróżnia się na czas fizyczny i czas użyteczny w planowaniu i organizacji dnia.