satellietgliale

Satellietgliale cellen, oftewel satellietglialen (satellietglia), zijn gliale cellen die de soma van neuronen in perifere ganglia omringen, met name in de dorsale wortelganglia en in de autonome ganglia. Ze vormen een compacte laag rondom elk neuron en scheiden de cellichamen van het omliggende bindweefsel door een perineurale basaalmembraan. In structuur en functie worden satellietglia wel vergeleken met astrocyten uit het centrale zenuwstelsel.

Fysische en moleculaire kenmerken: Satellietgliale cellen uiten gliale markers zoals S100β; GFAP is in gezonde ganglia vaak laag maar kan toenemen na letsel of in cultuur. Ze communiceren onderling via gap junctions, vooral via connexine 43, waardoor een gliaal netwerk ontstaat. Ze bevatten kaliumkanalen zoals Kir4.1, die een belangrijke rol spelen bij kaliumbuffering in de extracellulaire ruimte.

Functies: Ze handhaven de micro-omgeving rond de neuron door regulering van extracellulair kalium, opname van neurotransmitters en levering van metabole ondersteuning. Ze reageren op neuronale activiteit en op ontsteking via signalen zoals ATP en cytokinen, en kunnen de neuronale excitabiliteit beïnvloeden. Bij beschadiging verandert hun morfologie en neemt de GFAP-expressie toe, wat wijst op gliosis. Ze kunnen ook bijdragen aan neuropathische pijn door veranderde signaaloverdracht tussen neuron en glia.

Klinische relevantie: Verstoring van satellietglia is gekoppeld aan neuropathische pijn en andere perifere zenuwstoornissen. Door hun rol bij kaliumbuffering, neurotransmitteruptake en neuron-glia-communicatie worden ze beschouwd als potentiële doelwitten voor pijnbeheersing en andere therapieën.