prijsvervorming

Prijsvervorming is het verschijnsel waarbij de prijs van een goed of dienst afwijkt van de prijs die in een zuivere, competitieve markt zou gelden. De afwijking ontstaat wanneer prijsmechanismen worden beïnvloed door factoren buiten zuivere vraag en aanbod, zoals overheidsbeleid, marktmacht, of informatieverschillen.

Veelvoorkomende oorzaken zijn overheidsingrepen (belastingen en subsidies, prijsplafonds en prijsfloors), handelspolitiek (tarieven en subsidies) en monopolie of oligopolie die prijzen hoger laten uitkomen dan bij volledige mededinging. Ook externe effecten, publieke goederen, transactiekosten en informatieasymmetrie kunnen prijsvervorming veroorzaken.

De consequentie is vaak minder efficiënte resourceallocatie en welvaartsverlies doordat prijssignalen niet overeenkomen met marginale kosten of baten. Soms dient prijsvervorming een doel, zoals herverdeling of stabilisatie, maar het leidt meestal tot distorties in productie- en consumptiepatronen.

Meting gebeurt door de feitelijke prijs te vergelijken met een referentieprijs die zou gelden onder volledige mededinging. De afwijking kan worden uitgedrukt als een procentuele afwijking of als absoluut verschil. Economen gebruiken dergelijke vergelijkingen om de omvang van de distortie en de bijbehorende welvaartsverschillen te beoordelen.

Voorbeelden zijn landbouwsubsidies die wereldmarkten verstoren, prijsplafONDS voor huur of basisgoederen, minimumlonen en invoertarieven. Prijsvervorming speelt zo een cruciale rol in discussies over efficiëntie, distributie en beleidsvoering.