postganglionaarisena

Postganglionaarisena is een term die in het Nederlands wordt gebruikt voor de postganglionaire neuronen en hun uitlopers van het autonome zenuwstelsel. Dit tweede neuron in de typische twee-neuronen-weg vormt de relay tussen de preganglionaire neuronen, die in de ganglia synaptische verbindingen maken, en de doelorganen zoals glad spierweefsel, hartmuscels en klieren. De postganglionaire vezels leiden van de ganglia naar de effectoren en zijn meestal onmyeliniseerd.

In het sympathische systeem bevinden de cellichamen van de postganglionaire neuronen zich in de paravertebrale ganglia langs de wervelkolom of in prevertebrale ganglia. De postganglionaire vezels zijn meestal lang en treden uit naar onder andere de bloedvaten, het hart, de longen en het spijsverteringskanaal. In het parasympathische systeem liggen de cellichamen van de postganglionaire neuronen dicht bij of in de doelorganen zelf (terminal- of intramurale ganglia); de postganglionaire vezels zijn doorgaans kort.

Neurotransmissie verloopt uiteenlopend: de meeste postganglionaire neuronen in het sympatische systeem geven noradrenaline af aan adrenergische receptoren, terwijl sommige postganglionaire vezels (zoals die naar zweetklieren) acetylcholine afscheiden. Parasympathische postganglionaire neuronen communiceren meestal via acetylcholine op muscarine receptoren. De postganglionaire compartimenten zijn essentieel voor de regeling van hartslag, vaattonus, bronchodilatatie/constrictie, spijsvertering en kliersecretie.

Locatie en functie van postganglionaire neuronen maken ze cruciaal voor autonome regulatie; beschadiging kan leiden tot autonoom disfuncties, waaronder symptomen zoals orthostatische bloeddrukdaling of Horner-syndroom.