oxideklassen

Oxideklassen is een term in de chemie die oxiden onderverdeelt op basis van chemische eigenschappen en structuur. De klasindeling helpt bij het voorspellen van reacties en bij toepassingen in onder meer katalyse, materiaalkunde en geochemie.

Zure oxiden, of oxide van niet-metalen, reageren met basen tot zouten en water en vormen vaak zuren in water. Voorbeelden zijn kooldioxide (CO2), zwaveldioxide (SO3) en stikstofoxiden zoals NO2. Deze oxiden worden doorgaans als zuren in water gedragen.

Baasale oxiden zijn meestal metalen oxiden die reageren met zuren tot zouten en water. Voorbeelden zijn natriumoxide (Na2O), calciumoxide (CaO) en magneziumoxide (MgO). Ze treden vaak op als basen in chemische reacties.

Amfotere oxiden reageren met zowel zuren als basen. Voorbeelden zijn aluminiumsesquioxiden (Al2O3), witsoda-achtige oxide zoals ZnO en lood(V)oxide (PbO2). Ze vertonen zowel zuur- als baseneigenschappen afhankelijk van het reactiepartner en het milieu.

Neutrale oxiden reageren onder normale omstandigheden niet met zuren of basen. Voorbeelden zijn koolmonoxide (CO), distikstofoxide (N2O) en stikstofoxide (NO). Deze oxiden hebben weinig reactiviteit richting zuren of basen in standaardomstandigheden.

Peroxides en superoxides vormen een aparte klasse doordat ze O–O bindingen bevatten. Peroxides zoals waterstofperoxide (H2O2) en natriumperoxide (Na2O2) leveren vaak zuurstof en functioneren als oxidatoren. Superoxides, zoals kaliumsuperoxide (KO2) en rubidiumsuperoxide (RbO2), bevatten O2− radicalen en vertonen bijzondere reactiviteit.

Suboxides zijn oxide-fasen met minder zuurstof dan de volledige oxideformule suggereert, vaak metal-rijke oxiden zoals Cu2O. Ze komen voor bij variaties in verhouding van metaal en zuurstof en vertonen afwijkende eigenschappen.

Structurele oxideklassen beschrijven oxiden op basis van kristalstructuur en formule, zoals spinels (AB2O4), perovskieten (ABO3) en rutiel-achtige oxiden MO2. Deze klassen zijn belangrijk voor elektronische, magnetische en optische eigenschappen en toepassingen in katalyse en elektronica.