nationaliteiten

Nationaliteiten vormen het juridische en vaak identiteitsgebonden verband tussen een persoon en een staat. Ze bepalen meestal tot welke staat iemand behoort in internationaal recht en geven erkenning van rechten en plichten. Nationaliteit is niet hetzelfde als etnische of culturele identiteit: iemand kan een andere etnische achtergrond hebben dan zijn nationaliteit.

Nationaliteit wordt vastgesteld door de nationaliteitswetgeving van elk land. De twee belangrijkste modellen zijn jus sanguinis (recht van bloed) en jus soli (recht van de geboorte). Sommige staten combineren beide systemen. In veel landen is ook duale of meervoudige nationaliteit mogelijk; andere landen beperken of verbieden het.

Routes naar nationaliteit omvatten onder andere geboorte op basis van afstamming of geboorteplaats, naturalisatie na een periode van verblijf, adoptie en soms huwelijk. Vereisten kunnen taalbeheersing, integratie en bewijs van ingezetenschap omvatten. Nationaliteit kan worden verkregen en ook verliezen; in sommige landen is het mogelijk om nationaliteit te krijgen door naturalisatie of, relatief zelden, door erkenning van buitenlands staatsburgerschap.

Nationaliteit verleent doorgaans rechten zoals vrij verblijf, werk en toegang tot sociale voorzieningen en politieke participatie (bijv. stemmen). Tegelijk zijn er plichten zoals loyaliteit, soms militaire dienst en belastingen. Sommige personen zijn stateloos, wat wereldwijd een mensenrechtenschending kan opleveren.

Internationaal bepaalt nationaliteit ook welk paspoort iemand heeft en welke diplomatieke bescherming beschikbaar is. Staatloosheid is een belangrijk onderwerp; verdragen zoals het Verdrag inzake de status van staatlozen (1954) en het Verdrag betreffende de vermindering van staatsloosheid (1961) houden toezicht op deze kwesties.