metadatastandaard

Een metadatastandaard is een set regels die beschrijven welke metadata-elementen bij een digitaal object worden vastgelegd, hoe deze elementen van elkaar hangen en op welke wijze de metadata gecodeerd en uitgewisseld worden. Het doel is om beschrijvingen eenduidig en interoperabel te maken, zodat bronnen vindbaar blijven en langer bruikbaar zijn in diverse systemen en workflows.

Metadatastandaarden definiëren vaak welke velden verplicht zijn, welke definiering de waarde heeft, welke taal wordt gebruikt, en hoe relaties met andere bronnen vastgelegd worden. Ze kunnen gebruik maken van gecontroleerde vocabularia, unieke identiteiten (zoals DOIs) en extensies voor specifieke domeinen (bibliotheken, archieven, musea, wetenschappelijke datasets).

Veel gebruikte standaarden zijn onder meer Dublin Core voor generieke beschrijvingen; MODS en MARC voor bibliotheekomgevingen; METS voor het verpakken van digitale objecten; EAD voor archieven; PREMIS voor preserving metadata; ISO 19115 voor geografische data. Voor archivering en erfgoed worden ook ISAD(G) en VRA Core genoemd.

Bij implementatie gaat het om het kiezen van een passend schema, het definiëren van metadata-profielen, en het ontsluiten via systemen en berichtenstandaarden (bijv. OAI-PMH, XML/JSON). Belangrijke thema’s zijn consistentie, herkomst (provenance), rechtenbeheer en het afstemmen op gebruikte vocabularia en identifier-systemen.

Toepassingsgebieden omvatten bibliotheken, archieven, musea, onderzoeksinstellingen en overheidsportalen. Metadatastandaarden vergroten doorzoekbaarheid, het combineren van datasets, en hergebruik over domeinbegrenzen heen.