mechanoreceptoren

Mechanoreceptoren zijn sensorische receptoren die mechanische energie uit de omgeving of het lichaam zelf omzetten in elektrische zenuwsignalen. Ze reageren op druk, aanraking, trillingen, rek en proprioceptie, en komen voor in de huid, spieren, pezen en in het binnenoor. In de huid bevinden zich verschillende typen mechanoreceptoren met verschillende gevoeligheden en adaptaties: Meissner-lichaampjes voor lichte aanraking en trillingen aan de oppervlakkige huid; Merkel-lichaampjes voor constante druk en tasttextuur; Pacini-lichaampjes voor diepe druk en hoogfrequente trillingen; en Ruffini-eindpunten die huidrek registreren. Haarfollikelreceptoren detecteren beweging van haren.

Dieper in het lichaam bevinden zich receptoren in spieren en pezen. Spierspindels registreren lengte en snelheid van spierwegbewegingen, wat cruciaal is voor propriocepsis. Golgi-peesorganen meten spanning in pezen en helpen de krachten die op een spier worden uitgeoefend te controleren.

Transductie van mechanische stimuli gebeurt doordat mechanosensitive ionkanalen bij de deformatie van het receptorenweefsel openen, wat leidt tot receptorpotentialen en uiteindelijk tot actiepotentiaalafgifte aan aangrenzende afferente zenuwvezels. Meestal is er sprake van adaptatie: Meissner-lichaampjes en Pacini-lichaampjes zijn snel adaptief en reageren op veranderende stimuli, terwijl Merkel- en Ruffini-receptoren langzaam adaptief zijn en langdurige druk of rek coderen.

In het centrale zenuwstelsel worden mechanoreceptoren gecommeerd via verschillende routes; fijne tast en proprioceptie gaan via het dorsal view-systeem (dorsale kolom), terwijl sommige vormen van ruwe tast en druk via het spinothalamische pad worden verwerkt. Mechanoreceptoren vormen zo de basis voor tastzin, proprioceptie en gehoor/vestibulair evenwicht.