kruisbeeld

Een kruisbeeld is een representatie van Jezus Christus aan het kruis, meestal bestaand uit een kruis met het lichaam van Christus ertegen aangebracht. Het onderscheidt zich van een eenvoudig kruis doordat een figuur van Christus is weergegeven, vaak in een afgebogen of poseerde houding.

Functie en gebruik: In de Rooms-Katholieke traditie is een kruisbeeld een belangrijk voorwerp voor devotie en meditatie over de Passie van Christus. Het komt voor in kerken, kapellen en huisaltaren; tijdens processies en in liturgische vieringen speelt het een centrale rol. Ook in andere christelijke tradities wordt kruisbeelden aangetroffen, zij het met uiteenlopende theologische accenten.

Geschiedenis: Kruisbeelden verschenen in de laatantieke en middeleeuwse kunst en werden in West-Europa wijd verspreid. Ze werden gebruikt als hulpmiddel bij gebed en meditatie over het lijden en de verlossing. Tijdens en na de Reformatie veranderde de beeldtraditie in sommige protestantse streken, waar minder nadruk lag op iconografie, terwijl in de katholieke en oosters-orthodoxe tradities kruisbeelden bleven bestaan en zich verder ontwikkelden.

Materiaal en vormen: Kruisbeelden kunnen van hout, ivoor, marmer, brons of metaal zijn en variëren van eenvoudige devotiefiguren tot grote, rijk versierde kruisbeelden in kerken. Het corpus kan volledig of in reliëf zijn; de kruisdrager en eventuele versieringen verwijzen naar de theologie van lijden, dood en verlossing.

Zie ook: kruis, crucifix, kruisiging.