inviolabiliteit

Inviolabiliteit is het principe waarbij bepaalde personen, plaatsen of rechten beschermd zijn tegen schending, inmenging of aantasting. Het begrip komt van het Latijnse inviolabilis en betekent letterlijk onschendbaar. In juridische en maatschappelijke context verwijst inviolabiliteit naar de bescherming tegen ongeoorloorde ingrepen en misbruik van macht.

In de rechtsstaat wordt inviolabiliteit vaak vastgelegd in grondwetten, verdragen of wetten. Voor mensen verwijst het naar de bescherming van de persoonlijke integriteit, het recht op privacy en de onschendbaarheid van de woning, de briefwisseling en andere vormen van communicatie. Ook staat het begrip vaak in het teken van de onschendbaarheid van bepaalde officiële functies en instellingen, zoals de onafhankelijkheid van rechters of de bescherming van diplomatieke betrekkingen onder internationaal recht.

In internationaal recht wordt inviolabiliteit gekoppeld aan de bescherming van personen en locaties tegen buitensporige inmenging. Diplomatieke missies en gebouwen genieten doorgaans onschendbaarheid, wat betekent dat zij niet zonder meer kunnen worden binnengedrongen of gesommeerd. Ook diplomaten hebben bijzondere immuniteit tegen bepaalde rechtstoepassingen in het gastland.

De inviolabiliteit is doorgaans niet absoluut. Innoodsituaties of wettelijke procedures kunnen beperkingen opleveren, mits die beperktingen proportioneel en rechtmatig zijn en via de juiste procedures plaatsvinden. Uit de praktijk volgt dat inviolabiliteit een balans beoogt tussen bescherming tegen misbruik van macht en de naleving van de rechtsstaat en veiligheid.