immunisatiegraad

Immunisatiegraad is het aandeel van een populatie dat immuniteit heeft tegen een specifieke ziekte. In de volksgezondheid wordt de term vooral gebruikt voor vaccineerbare immuniteit: het percentage mensen dat volgens het vaccinatieschema gevaccineerd is of een volledige immunisatiekuur heeft voltooid. Soms wordt ook gekeken naar seroprevalentie, oftewel het aandeel mensen met antistoffen, ongeacht of die antistoffen via vaccinatie of natuurlijke infectie zijn verkregen.

Metingen worden doorgaans uitgevoerd voor een specifieke ziekte en leeftijdsgroep. Data komen uit nationale vaccinatieregistraties, bevolkingsenquêtes en internationale schattingen. Voorbeelden van internationale bronnen zijn de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en UNICEF, die onder andere via het WUENIC-project immunisatiegraad schatten en trends volgen. Het meten van immunisatiegraad vereist duidelijke definities: welke vaccinaties tellen, op welke leeftijdsgrens en wat telt als voltooid schema.

Een hogere immunisatiegraad verkleint de kans op uitbraken en helpt groepsimmuniteit te bereiken, wat vooral belangrijk is voor kwetsbare groepen. Drempels variëren per ziekte en effectief reproductiegetal (R0). Immunisatiegraad kan ook fluctueren tussen landen, regio's of bevolkingsgroepen door ongelijkheden in toegang tot zorg, beschikbaarheid van vaccins en verschillen in bereidheid om te vaccineren.

Belemmeringen voor een hoge immunisatiegraad zijn onder meer beperkte toegang tot zorg, logistieke problemen, kosten, angst of misinformatie, en ongelijkheden tussen regio's en sociaaleconomische groepen. Beleidsmaatregelen om de immunisatiegraad te verhogen omvatten catch-up-programma's, schoolvaccinaties, gratis vaccinaties en duidelijke communicatie over veiligheid en effectiviteit. Regelgeving kan hierbij een rol spelen, afgestemd op de rechten van individuen en de bescherming van de volksgezondheid.