iduronzuur2sulfataase

Iduronzuur-2-sulfataase (iduronate-2-sulfatase, I2S; ook IDS genoemd) is een lysosomaal enzym dat de 2-sulfaatgroep verwijdert van iduronzuur-2-sulfaatresten in dermatan sulfate en heparan sulfate. Dit is een cruciale stap in de afbraak van glycosaminoglycanen; bij afwezigheid of ernstig verminderde activiteit hopen deze moleculen zich op in lysosomen en raken cellen verstoord.

Het enzym wordt gecodeerd door het IDS-gen op het X-chromosoom (Xq28). Mutaties in IDS veroorzaken iduronzuur-2-sulfataase-deficiëntie, een mucopolysaccharidose type II, bekend als Hunter-syndroom. Het is X-gebonden recessief; mannen zijn meestal getroffen, vrouwen kunnen drager zijn. Het eiwit wordt in cellen gemaakt als een voorloper en naar de lysosomen getransporteerd; daarna vindt verwerking en activering plaats.

Clinisch gezien varieert Hunter-syndroom sterk in ernst. Kenmerken kunnen al vroeg in de kindertijd optreden en bestaan vaak uit gezichtskenmerken, hepatosplenomegalie, skeletafwijkingen, gewrichtsstijfheid en luchtwegaandoeningen. Bij de ernstige vorm verschijnt vaak cognitieve achteruitgang en een snelle ziekteprogressie; mildere fenotypes kunnen minder CNS-symptomen vertonen. De ernst bepaalt prognose en behandelingskeuzes.

Diagnose wordt gesteld door metingen van IDS-activiteit in leukocyten of fibroblasten, aangevuld met genetische testing; urineglycosaminoglycanen kunnen verhoogd zijn. Behandeling bestaat uit enzymvervangende therapie met recombinant iduronate-2-sulfatase (Elaprase). ERT kan de niet-neurologische symptomen verbeteren, maar heeft beperkingen in het aanpakken van CNS-symptomen vanwege de bloed-hersenbarrière. Soms worden aanvullende behandelingen zoals stamceltransplantatie overwogen in geselecteerde gevallen. De aandoening is zeldzaam en wereldwijd relatief ongewoon.