hyperthyroidisme

Hyperthyroïdie is een toestand waarbij de schildklier te veel hormoon produceert, meestal door een verhoogde activiteit van de klier. Het hormoonoverschot versnelt de stofwisseling en kan uiteenlopende klachten veroorzaken. De aandoening komt bij volwassenen voor en kan ook bij kinderen voorkomen.

De meest voorkomende oorzaak is Graves’ ziekte, een auto-immuun aandoening waarbij antilichamen de TSH-receptoren stimuleren. Andere oorzaken zijn toxische nodulaire struma (multinodulaire struma of knobbige struma), thyroïditis (zoals ontsteking van de schildklier), en zeldzamer tijdelijk door overmatige inname van jodium of geneesmiddelen zoals amiodaron.

Klachten variëren maar omvatten snelle hartslag, rusteloosheid, tremor, warmte-intolerantie, gewichtsverlies ondanks eetlust, vermoeidheid, prikkelbaarheid en emotionele labiliteit. Bij het lichamelijk onderzoek kan een vergrote schildklier voelbaar zijn. Graves’ ziekte kan ook oogklachten veroorzaken, zoals uitpuilende ogen.

Bij verdenking worden TSH en vrije T4/ T3 gemeten: TSH is meestal laag en vrije T4/T3 verhoogd. Aanvullende testen omvatten TSH-receptorantistoffen, en een radioactief jodiumopname om de oorzaak te onderscheiden. Beeldvorming kan nodig zijn bij knobbige aandoeningen.

Behandeling is afhankelijk van de oorzaak, leeftijd en andere gezondheidsfactoren. Antithyroid drugs (bijv. methimazole/carbimazole, soms propylthiouracil) worden vaak gebruikt. Symptomen kunnen worden verlicht met β-blokkers zoals propranolol. Definitieve opties zijn radioactief jodiumtherapie of chirurgie (thyroïdektomie). Bij Graves’ ziekte kan ook behandeling van oogklachten nodig zijn.

De meeste patiënten reageren op behandeling, maar hyperthyroïdie kan terugkeren bij Graves’ en bij nodulaire ziekte. Regelmatige monitoring van TSH en vrije T4 is nodig na elke behandeling. Complicaties zijn onder meer thyrotoxicastorm, atriumfibrillatie en botverlies bij langdurige onbehandelde aandoening.